Pogląd na poniedziałek – socjalizm (wprowadzenie)

110286160_3137513079708470_4917497106559172760_n
 
Socjalizm, wbrew twierdzeniom znaczącej większości osób interesujących się polityką, jest o wiele bardziej złożonym poglądem niż mogłoby się to zdawać. Definicją socjalizmu nie jest ani, jak wielu prawicowców uważa, “to, gdy państwo robi coś, a im więcej państwo robi, tym bardziej jest socjalistyczne”, ani nie jest to, jak myślą marksiści, wyłącznie stan posiadania pełni własności nad środkami produkcji przez robotników.
 

Socjalizm to de facto zbiór poglądów, których główną odnogą jest marksistowski socjalizm (element pośredni między kapitalizmem a komunizmem, będący jednak znacznie bliżej tego drugiego). Jednakże, kluczowe jest podkreślenie tego, że o ile Karol Marks był najbardziej znanym i wpływowym teoretykiem przemian socjalistycznych w historii, to jednak nie on wymyślił samą koncepcję. Jej autorem był Henri de Saint-Simon, lecz o nim dowiemy się w kolejnej części PnP – urodzony w połowie wieku XVIII, zmarł w 1825, gdy Karol Marks miał jeszcze siedem lat, co wskazuje, że byli to myśliciele z całkowicie różnymi doświadczeniami historycznymi. Zanim Karol Marks zdążył stworzyć jakiekolwiek swoje własne doktryny, na myśl około-socjalistyczną mieli również wpływ działacze tacy jak Robert Owen – fabrykant promujący koncepcję kooperacji społecznej – oraz, wraz z de Saint-Simon’em i Charles’em Fourierem, wyznawca “socjalizmu utopijnego”*. Byli oni przeciwnikami osiągania władzy poprzez rewolucje, wierząc że systemy które stworzą będą na tyle atrakcyjne dla każdego, iż siła nie będzie potrzebna do tego, aby ktokolwiek dołączał do ich wspólnot. Zaś Karol Marks, jako uczeń G.W.F. Hegla, dodał własne tło myśli socjalistycznej – ustrukturyzował ją, uwidocznił jej internacjonalizm i przede wszystkim stworzył koncepcję materializmu historycznego (tj. rozwoju historii spowodowanego siłami i przemianami ekonomicznymi).
58961720_326467721600112_4944911257951010816_n
Mimo znaczącej dominacji myśli Marksa, nawet po jego śmierci pojawiały się ruchy promujące odbiegającą od jego myśli wersję socjalizmu – na przykład w postaci już XX wiecznego żółtego socjalizmu, którego autorem w 1902 roku był Pierre Biétry. Uważał on, że związki zawodowe powinny, poprzez współpracę między sobą, konkurować w warunkach rynkowych z firmami prywatnymi. Wierzył też w to, że socjalizmowi powinien towarzyszyć silny organizm państwowy, coś przeciwko czemu przeciwstawiał się docelowo anarchistyczny Marks [ zakładał zakończenie istnienia państwa po zniszczeniu podziałów klasowych].
W tym momencie dochodzimy do najbardziej grząskiego gruntu w kwestii socjalizmu – mowa o naziźmie, tj. narodowym socjaliźmie. Zdania co do tego, czy nazizm był socjalistyczny, są podzielone według linii ideologicznych, lecz możliwe jest rozwiązanie tego problemu poprzez klasyfikację pojęć. Bowiem, o ile, jak wykazaliśmy powyżej, socjalizm ma wiele barw i podziałów, to jednak wszelkim jego niemarksistowskim odmianom błędnie przypisuje się docelowe dążenie do marksistowskiego komunizmu – mimo tego, że ani oni sami, ani marksiści nie wiążą się ze sobą docelowo. Stąd, narodowy-socjalizm, który jest znacząco kolektywistyczny, popiera co prawda pośrednie, lecz zdominowanie przez ogólnie pojęty lud gospodarki, może być uznany za odłam socjalizmu, lecz, co kluczowe, nie marksistowskiego, a więc nie posiadającego dokładnie tych samych celów, ani tych samych środków ich osiągnięcia (oprócz ogólnie pojętej przemocy). Sam Adolf Hitler określał się socjalistą, lecz w życiu nie utożsamiał się z ideami Marksa ani jego intelektualnych spadkobierców – dla niego, socjalizm był środkiem spełnienia interesu narodowego, dla Marksa zaś, środkiem dojścia do równego i sprawiedliwego świata, w którym wyzysk nie miał by już miejsca.
*”Socjalizm utopijny” to termin nadany tym myślicielom przez samego Karola Marksa, chcącego wyróżnić jego idee od uprzednich.
 
Ciąg dalszy nastąpi

Mikołaj Kopernik

Zatrzymałem słońce, ruszyłem ziemię. A ty co robisz ze swoim życiem?

More Posts - Website

3 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.