W poszukiwaniu motywów – “Dłoń pełna gwiazd”

44977683_401170110419016_1011336382980816896_n

“Inne teksty kultury” – o zgrozo. Ta znienawidzona przez większość część wypracowania na maturze podstawowej z języka polskiego przyprawia o dreszcze niejednego z nas. Co prawda lektury wprowadzane w szkołach są bardzo ważne.Omówienie tematu, odwołując się do lektury to tylko 30% sukcesu. Pozostałe 70% należy do nas. Jeżeli chodzi o teksty kultury podane w drugiej części pracy, nie obowiązują nas żadne granice, a co za tym idzie NIE MUSZĄ BYĆ TO LEKTURY. W tej serii postaram się pokazać, że w większości czytanych dla przyjemności pozycji jesteśmy w stanie znaleźć bardzo istotne motywy, które później mogą nam posłużyć jako rewelacyjne przykłady “innych tekstów kultury”.

Na pierwszy rzut zabieram was w podróż do Damaszku.
Rafik Schami w “Dłoni pełnej gwiazd” ukazał życia w Syrii widziany nie okiem dziennikarza, reportera, lecz zwykłego mieszkańca miasta. Zwykły, niezwykły – Rafik  widzi rzeczy, które są niedostrzegalne dla innych. Mimo ubóstwa, w którym się wychował jest osobą bardzo inteligentną. Ma marzenia, chce zostać dziennikarzem. Czytając jego pamiętnik, możemy natknąć się na wiele motywów.

Przyjaźń
Rafik w wielu fragmentach swojego osobistego pamiętnika przedstawia postać wuja Salima. Starzec jest dla chłopca bardzo ważny. Wbrew pozorom spora różnica wieku nie przeszkadza im we wspólnym poznawaniu świata. Główny bohater zwierza się mu z tajemnic, prosi o radę i wie, że zawsze otrzyma pomoc. Dzięki wujkowi nigdy nie zrezygnował ze swoich marzeń, a chwilowe upadki przyjaciel likwidował za pomocą przepięknych opowieści. Chłopiec, choć kształcił się w szkole, ma spore braki w wiedzy o życiu poza granicami Syrii. Starzec chętnie odpowiada mu na wszelkie pytania.
Motyw przyjaźni jest bardzo popularny w lekturach. Powyższy przykład może nam posłużyć jako porównanie do relacji jaka powstała między Ignacym Rzeckim a Stanisławem Wokulskim w powieści Bolesława Prusa pt. “Lalka”. Również tutaj widoczna jest różnica wieku mężczyzn. Rzecki opiekuje się Woluskim podobnie jak Rafik dbał o wuja. Jednak pod kilkoma względami role się odwracają. W “Lalce” Prus przedstawia jednostronną przyjaźń, zaś w pamiętniku chłopca doskonale widzimy przyjaźń odwzajemnioną, zdolną do wszelkich poświęceń.

Miłość
Rafik poznaje miłość swojego życia. Nadię – piękną dziewczynę o cudownym uśmiechu. Jednak nie jest im dane być razem. Jej ojciec pracuje w tajnej policji. Jest postrachem w całej okolicy. Bohater spotyka się z ukochaną potajemnie. Musi ukrywać swoją przyjaźń z dziewczyną.
Motyw zakazanej miłości pojawia się w wielu lekturach szkolnych. Pierwszą, która zapewne przychodzi nam na myśl jest “Romeo i Julia” Szekspira, ale dzisiaj skupmy się na lekturach licealnych. “Cierpienia młodego Wertera” jako utwór o miłości, podobnie ukazuje nam potęgę miłości na śmierć i życie. Werter, osoba o niezwykłej wrażliwości emocjonalnej, zakochuje się w Locie. Kobieta jest zaręczona, ale nie wpływa to na uczucia jakimi ją darzy. Potęguje jedynie zawód miłosny, który niszczy jego życie i doprowadza go do skrajnej rozpaczy. Podobieństwo między Rafikiem a Werterem zauważamy w osobowości obojga bohaterów. Obaj są młodzi i niedojrzali, a co najważniejsze, obaj kierują się emocjami.

Polityka i terror
“Dzisiaj doszło do kolejnego puczu. Szkoła jest zamknięta do następnego poniedziałku. To już drugi raz w tym roku. (…) My w starej dzielnicy dowiadujemy się najpierw z radia co się dzieje. Potem robi się nagle cicho, potem rozlega się dziarska maszynowa muzyka, a potem obwieszczane są komunikaty nowego rządu, które są pełne oskarżeń pod adresem starego rządu.”
“Przez cztery dni znęcali się nad moim ojcem. Dwa razy bawili się pistoletem koło je0go skroni i grozili, że go zastrzelą, jeśli nie powie im prawdy. (…) Przez cztery dni oprawcy znęcali się nad nim, aż odkryli, że pomylili mojego ojca z adwokatem, który przypadkowo tak samo się nazywał i pracował przeciw rządowi.”

Czytając ten pamiętnik, dowiadujemy się nie tylko o życiu, obyczajach i kulturze Syryjczyków, ale też u panującym tam rządzie i dyktaturze. Częste pucze, łapanki, niesłuszne oskarżenia mieszkańców, tortury i liczne nieprzyjemne sytuacje dnia codziennego. Jednak dla autora najgorsza jest cenzura nakładana na gazety i radio.

Podobny obraz świata widzimy w literaturze międzywojennej, ale również w samej poezji wojennej. Miron Białoszewski w “Pamiętniku z powstania warszawskiego” opisuje życie codzienne mieszkańców miasta. Ukrywanie się w piwnicach i schronach w obawie przed więzieniem i śmiercią. “Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego w bardzo podobny sposób ukazuje warunki życia Warszawiaków ale i powstańców, którzy w obronie Ojczyzny poświęcili wszystko. Zofia Nałkowska w “Medalionach” w formie ośmiu krótkich opowiadań przekazuje nam tragizm ludzi poddanych terrorowi fizycznemu i psychicznemu.

Opis wydawnictwa:
Nastoletni syn piekarza jest świetnym obserwatorem. Jego pasja to pisanie dziennika, w którym chłopak uwiecznia koleje życia mieszkańców Damaszku. Z biegiem lat jego zapiski stają się świadectwem coraz bardziej dramatycznych wydarzeń. Tylko cudzoziemcowi może wydawać się, że życie w Syrii toczy się spokojnie. Ale to pozory. Dyktatura sieje terror i wpędza ludzi w biedę. W chwili, gdy chłopak poznaje opozycyjnego dziennikarza Habiba, pisanie przestaje być młodzieńczą zabawą… Nie lepiej na początek?

“Dłoń pełna gwiazd” to składająca się z wielu wątków, myśli, uczuć i nastrojów opowieść Wschodu. Mądra, melancholijna i komiczna, poetycka a zarazem głęboko realistyczna historia chłopca, który chce zmienić otaczający go świat.

Jak widać, teksty kultury to nie tylko lektury. Nasi faworyci książkowi mogą być “wykorzystani” do zdania matury, a dodatkowo wzbogacą naszą wypowiedź (pisemną lub ustną) o “gwiazdeczki” kulturalne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.